الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
20
تفسير مجمع البيان (فارسى)
محرم ميشد ، و جنگ با آنها آزاد ميگشت چه آنان كه پيمان مخصوصى داشتند و چه - آنان كه در تحت پيمان و مهلت عمومى واقع شده بودند . - اين بنا بر گفتهء آن كس كه ميگويد مقصود چهار ماه حرام معروف بوده - . و برخى گفتهاند مقصود : گذشتن چهار ماهى است كه آغازش از روز ابلاغ آيات در مكه بوده در اين صورت چهار ماه عبارت از بيست روز از ذى حجة و ماه محرم و صفر و ربيع الاول و ده روز از ربيع الثانى است كه در اين مدت خداوند بمشركان مهلت گردش در آن سرزمين و امان داده است . « فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ » يعنى از آن پس شمشير در ميان آنها بگذاريد در هر زمان و هر جا كه بودند ، چه در ماههاى حرام و چه در غير آن ، چه در حل و چه در حرم ، و اين آيه ناسخ هر آيهاى است كه دربارهء صلح و خوددارى از جنگ با آنها نازل شده بود . « وَ خُذُوهُمْ » برخى گفتهاند : در اين آيه تقديم و تأخير ( و پيش و پسى ) شده و تقدير آن چنين است : « فخذوا المشركين حيث وجدتموهم و اقتلوهم . . . » « 1 » ولى دستهء ديگرى گفتهاند : تقديم و تأخيرى در آن نيست و تقدير آيه چنين است : « فاقتلوا المشركين حيث وجدتموهم او خذوهم و احصروهم . . . » « 2 » كه منظور دستورى است بتخيير بهر يك از دو كارى كه مصلحتش بيشتر است . « وَ احْصُرُوهُمْ » يعنى آنها را حبس كنيد و برده گيريد ، يا مالى از آنها بفديه بگيريد و آزادشان كنيد ، و برخى گفتهاند : يعنى آنها را از ورود به مكه و تصرف در شهرهاى اسلامى جلوگيرى كنيد . « وَ اقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ » يعنى در هر راهى و در هر جايى كه احتمال ميدهيد آنها از آن جا بگذرند ، و راهها را بر ايشان ببنديد تا بتوانيد آنها را دستگير سازيد . . « فَإِنْ تابُوا » يعنى اگر از كفر خويش باز گشتند و در برابر شرع مقدس اسلام
--> ( 1 ) - يعنى بگيريد مشركين را هر جا كه يافتيد و آنها را بكشيد . ( 2 ) - يعنى بكشيد مشركين را هر جا كه يافتيد يا آنها را بگيريد و محاصره و حبس كنيد .